Anafylaxie en anafylactische shock

Sterfte als gevolg van anafylactische shock kan in een mum van tijd optreden. Geen tijd te verliezen dus, maar hoe kunt u het beste handelen?

Zoek op PubMed naar wetenschappelijke artikelen over anafylactische shock en u treft een veelheid aan losse casuïstieken. Interessant, maar voor u als drukke dierenarts totaal ongeschikt om echt mee uit de voeten te kunnen in de praktijk.

Leg een aantal studieboeken en formularia naast elkaar en u vindt schrikbarend grote verschillen voor wat betreft doseringen, toedieningswijzen en (al dan niet bewezen) effecten.

VetVisuals is van mening dat dit anno 2019 beter kan en beter moet en heeft een regelrechte primeur:

Een artikel waarin voor u de belangrijkste wetenschappelijke informatie over anafylaxie bij de hond en kat op een rij is gezet; inclusief doseringen en praktische tips voor wat betreft therapie en monitoring. Uiteraard gestructureerd vormgegeven, zodat u in een oogopslag de gewenste informatie vindt!

Hoe herken je dat een patiënt flink in de problemen zit?

Wat op de Voorjaarsdagen 2016 niet kon ontbreken was een goede spreker op het gebied van spoeddiergeneeskunde en critical care. Deze heeft de organisatie gevonden in de persoon van Jennifer Devey (DVM, Diplomate American College of Veterinary Emergency and Critical Care, Saanichton, British Columbia, Canada). Met oog voor detail hield Devey het publiek enthousiast door praktische voorbeelden te noemen en her en der persoonlijke, succesvolle en minder succesvolle, ervaringen te delen. Eén van haar lezingen spitste zich toe op een bepaalde vraag: hoe herken je dat een patiënt flink in de problemen zit? En hoe kun je met het lichamelijk onderzoek zoveel mogelijk informatie vergaren om dit spoedig te kunnen waarnemen? Dit artikel bevat veel tips en praktische handvatten voor onderzoek en behandeling samen en geeft nadere toelichting.

Oropharyngeaal penetrerend (stok)trauma

Tijdens het 10e Emergency and Critical care UK annual congress in Harrogate, Engeland, heeft Bryden Stanley, BVMS, MACVSc, MVetSc, Diplomate ACVS College of Veterinary Medicine, Michigan State University in de USA, de behandeling van oropharyngeaal stok trauma besproken. Stoktrauma in de mondholte komt meer bij honden voor dan bij katten. Bryden Stanley geeft aan dat ze met name sportieve reuen met een gemiddelde leeftijd van vijf tot zes jaar in de kliniek met stoktrauma tegenkomt. Vreemde voorwerpen kunnen in de mondholte, neusholte en pharynx terechtkomen. Soms breekt de stok af of breekt de eigenaar een stok af terwijl een deel in de bek van de hond vastzit. In dat geval kan een deel van de stok in de retropharynx achterblijven. Lineaire objecten kunnen vervolgens migreren en kunnen zelfs nog een paar jaar later voor problemen gaan zorgen. Soms blijkt uit de anamnese dat een hond in die periode rustiger is geworden, of juist agressiever en/of zich niet wilde laten optillen of liet aanraken op een bepaalde plek. Houten stokken zijn de meest voorkomende corpora aliena die voor penetrerend trauma zorgen, maar naalden, vishaakjes en botten worden ook gezien. Een patiënt met stoktrauma dient nauwkeurig en uitgebreid aanvullend te worden onderzocht. Vaak is uitgebreide chirurgische exploratie en behandeling nodig.

ARTIKELEN VERGIFTIGINGEN

Wat zoet is en lekker…  

Sinterklaasavond…. Terwijl de kinderen hyperactief hun pakjes openmaken en de ouders tevreden toekijken, weet de Jack Russell in het gedrang een chocoladeletter (de S van Sint, puur) te stelen zonder dat iemand het merkt. Die avond net voordat ze naar bed gaan wordt de diefstal ontdekt want de hond braakt een plasje chocolade uit… De volgende ochtend rijdt de eigenaar voor de zekerheid toch maar even met de hond naar de dierenarts. Als hij het paadje voor de praktijk oploopt met de hond aan de lijn, zakt deze ineens door de poten. Hij probeert het dier op te laten staan maar Jackie reageert helemaal niet meer. Hij tilt de hond op en rent ermee naar binnen, maar bij de dierenarts op de tafel blijkt dat het dier al overleden is aan een hartstilstand.

Padden likken…. een dier-dier intoxicatie  

In het hoofdstuk over intoxicaties bij dieren is één van de kopjes: intoxicatie van een dier door een dier. Ja, dat klinkt cryptisch, maar het kan! Denk aan adderbeten, wespesteken, irritatie door brandharen van de eikenprocessierups, honden die een kwal apporteren van het strand, of honden of katten die een pad vangen. Goed bekeken krijg je dan een soort George Orwell “Animal Farm”-achtige situatie, want welk dier is nu belangrijker? Eén van mijn collega’s aan de telefoon, zonder veterinaire achtergrond maar met een groot hart voor dieren, vroeg na het geven van de informatie voor de hond bezorgd: “maar hoe is het nu met de pad?!”

Slangenbeten van eigen bodem  

Behalve een groot scala aan exotische slangen die door hobbyisten gehouden worden (en de laatste tijd en masse lijken te ontsnappen) hebben we in Nederland drie soorten inheemse slangen. De gladde slang (Coronella austracia), de ringslang (Natrix natrix) en de gewone adder (Vipera berus). De laatste is de enige die giftig is.

De ene champignon is de andere niet. Een triest verhaal over een groene knolamaniet  

Het is weer paddenstoelentijd en dat merken we op het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum. De laatste tijd worden we vrijwel elke dag gebeld over een mogelijke inname van een paddenstoel of een stukje ervan. Meestal gaat dat om kindjes die exploratief in de tuin bezig zijn geweest. Maar een aantal weken geleden kwam er een triest telefoontje over een Rottweiler pup van 3.5 maand.

Twee ons groenten en twee stuks fruit?  

Een jaar of 10 geleden kwamen er vanuit de Verenigde Staten de eerste meldingen van het Animal Poison Control Centre (APCC), het veterinair vergiftigingen centrum aldaar, over onverklaarbaar nierfalen bij honden, waarschijnlijk gerelateerd aan het eten van druiven. Inmiddels is wel duidelijk dat druiven voor honden inderdaad nefrotoxisch zijn, het hoe en waarom blijft echter een raadsel

Absorptieverhinderende maatregelen en een nieuwe behandelmethode  

De meest gestelde vraag door dierenartsen aan de telefoon bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum is: is er een antidotum beschikbaar?! Het meest gegeven antwoord daarop is helaas: “nee…”. Het lijkt natuurlijk ideaal, je hebt een vergiftiging met een bepaald middel, met allerlei symptomen, je geeft het specifieke antidotum en voilà, het dier herstelt acuut. Het klinkt eigenlijk te mooi om waar te zijn en dat is het meestal ook. Er zijn namelijk maar heel weinig specifieke antidota, een stuk of tien dan heb je het wel gehad. Gelukkig zijn absorptieverhinderende maatregelen, indien op tijd toegepast, een heel goede therapie om systemische intoxicatieverschijnselen te voorkomen. Ik vind het zo´n mooi woord en zeg het dan ook graag en vaak aan de telefoon, maar krijg dan nog wel eens de reactie, “absorptie wat?????”

Drugshonden in de Achterhoek  

Een dierenarts uit de Achterhoek belt het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum. Een cliënt heeft twee Collies die gebruikt worden voor het hoeden van schapen. Sinds gisteren liggen ze ineens totaal versufd in de mand, hebben weggedraaide ogen en een lage lichaamstemperatuur. De schapen die door de honden worden gehoed, zijn drie dagen geleden ontwormd met oxfendazol en nu is de dierenarts bang dat de collies misschien schapenkeutels met ontwormingsmiddel hebben gegeten

Permethrin intoxicatie bij de kat  

Veel vlooienmiddelen voor honden bevatten de stof permethrin. Deze stof is niet gevaarlijk voor honden(en de meeste andere zoogdieren), maar erg giftig voor katten, die een enzym missen dat essentieel is bij het metabolisme van permetrin. Tijdens IP’s Wintercongres ging Rachel Korman uitgebreid op dit onderwerp in.

Intoxicatie bij de kat  

Op het 9e symposium feline geneeskunde hield Mevr. Prof. Dr. Johanna Fink-Gremmels een praktische en boeiende presentatie over intoxicaties bij de kat. In Nederland houdt het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) het aantal consultaties bij mens en dier en de reden ervan bij. In 2007 bleken de meeste gevallen bij dieren te gaan om bestrijdingsmiddelen, gevolgd door geneesmiddelen en huishoudproducten. In mindere mate werden vragen gesteld over planten/paddestoelen/dieren, industrie (voedercontaminanten), voedsel, speelgoed en overige.

ARTIKELEN ALGEMEEN

Behandeling van een ‘gespannen’ patiënt  

Tetanus wordt veroorzaakt door tetanospasmin, een neurotoxine. Endosporen van Clostridium tetani dringen meestal het lichaam binnen via een kleine penetrerende wond. Nadat de endosporen het lichaam zijn binnengedrongen ontwikkelen zij zich tot staafvormige bacteriën die bij het afsterven hun neurotoxine afgeven. Het toxine veroorzaakt een blokkade in de neurotransmissie (GABA inhibitie), waardoor er geen relaxatie meer optreedt. De strekkers nemen de overhand ten opzichte van de buigers, wat de typische houding van de tetanus-patiënten verklaart.

 

Acuut nierfalen: Een update voor een snelle diagnose en definitie  

In november 2013 heeft het tiende Emergency and Critical care UK annual congress in Harrogate, Engeland, plaatsgevonden. Karen Humm, MA VetMB CertVA DACVECC FHEA MRCVS Department of Clinical Science and Services, RVC te Londen, gaf tijdens een van haar lezingen een update over acuut nierfalen bij honden en katten. In dit artikel worden de definitie, pathogenese en oorzaken van acuut nierfalen besproken. Met behulp van een goed lichamelijk onderzoek en het uitvoeren van bloed- en urineonderzoek is de diagnose acuut nierfalen relatief eenvoudig te stellen.

 

Do you have the nerve to block? Gebruik van lokaal anesthesie in de praktijk  

Lokaal analgesie is een over het algemeen gemakkelijke, snelle en goedkope manier van volledige pijnstilling of pijnreductie op een specifieke en gewenste locatie. Het blokkeert de transmissie van pijnsignalen via zenuwen naar het ruggenmerg. Deze blokkade ontstaat door de natriumkanalen te blokkeren in het celmembraan van de neuron. Hierdoor wordt de mate van depolarisatie van het celmembraan vertraagd en kan de drempelpotentiaal om de pijnprikkel door te geven niet worden bereikt. Lokaal analgesie kan bij eenvoudige ingrepen solitair of (afhankelijk van het karakter van het dier) eventueel gecombineerd met een sedativum worden toegepast. Echter het kan ook als toevoeging aan de algehele anesthesie worden ingezet voor de behandeling van pre- of postoperatieve pijn.

 

Eerste opvang bij abdominaal trauma  

Perforerend abdominaal trauma kan veroorzaakt worden door bijt-, schot- en steekwonden. Perforerend trauma is gemakkelijk te herkennen, daar werd in deze lezing niet verder op ingegaan. Het leek Sôren Boysen vanzelfsprekend dat bij penetrerend trauma, dat uitwendig zichtbaar is, wordt overgegaan op chirurgie mits de patiënt cardiovasculair stabiel genoeg is voor anesthesie en chirurgie. Het merendeel van de honden met een hemoabdomen ten gevolge van (stomp) trauma hoeft daarentegen niet geopereerd te worden! Boysen geeft aan dat hij de afgelopen drie jaar slechts twee procent van de patiënten met een hemoabdomen heeft moeten laten opereren.

 

Ingeslikte vreemde voorwerpen bij de hond en kat  

Tijdens het In Praktijk Wintercongres 2009 sprak dierenarts en specialist interne geneeskunde Erik den Hertog, werkzaam bij het Medisch Centrum voor Dieren in Amsterdam, over ingeslikte vreemde voorwerpen bij de hond en kat en met name hoe deze het beste en veiligste te verwijderen zijn. Een schaaltje met scherpe voorwerpen illustreerde wat er allemaal ingeslikt kan worden en tegelijkertijd werd met betrekking tot elk voorwerp de volgende vraag gesteld aan de aanwezigen: “Wat zou u doen: opereren, laten braken, inhullend voedsel geven of doorsturen voor een endoscopie? En kan er in het laatste geval nog gewacht worden of moet dat met spoed?”.